Σχετικά Άρθρα
«Καταστροφικές συνέπειες για πετρέλαιο» - Προειδοποίηση σοκ από την Aramco - Ο πόλεμος θα τινάξει την αγορά στον αέρα
Χάος - Ταπείνωση και στρατηγική ήττα ΗΠΑ, πιο ανθεκτικό το Ιράν: Δεν θα περνά πετρέλαιο από το Hormuz, ετοιμάζει... τρομερό χτύπημα
Βόμβα από Ιράν… για πετρέλαιο στα 200 δολ. - Τρόμος από ΔΝΤ: Να είστε έτοιμοι για το αδιανόητο - Απειλή για τα αποθέματα της ΕΕ
Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο ακραίας αβεβαιότητας, καθώς μια «τέλεια καταιγίδα» κρίσεων απειλεί -για ακόμα μία φορά- νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, που πυροδοτήθηκε από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, δεν αποτελεί πλέον ένα μεμονωμένο ενεργειακό πρόβλημα, αλλά το έναυσμα για ένα ευρύτερο οικονομικό σοκ.
Καθώς οι εφοδιαστικές αλυσίδες παραλύουν και το κόστος παραγωγής βασικών αγαθών ανεβαίνει, οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται εγκλωβισμένες σε ένα επικίνδυνο δίλημμα: η αναγκαία στροφή από τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής προς νέες αυξήσεις επιτοκίων προκειμένου να τεθεί υπό έλεγχο ο πληθωρισμός, απειλεί να «στραγγαλίσει» την ανάπτυξη και να αυξήσει δραματικά το βάρος των δανειακών υποχρεώσεων για επιχειρήσεις και ιδιώτες. Το οικονομικό σκηνικό που διαμορφώνεται θυμίζει τα πιο ζοφερά σενάρια της πανδημίας, αφήνοντας τις κυβερνήσεις με ελάχιστα δημοσιονομικά περιθώρια ελιγμών και τον μέσο καταναλωτή αντιμέτωπο με μια νέα, επίπονη περίοδο οικονομικής στενότητας.
Στο τραπέζι, μέτρα για τις ενεργειακές τιμές
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής παγκοσμίως προετοιμάζουν μέτρα για να απορροφήσουν την εκτίναξη των τιμών ενέργειας και εμπορευμάτων, που πυροδοτήθηκε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και πλέον απειλεί την παγκόσμια οικονομία με το μεγαλύτερο σοκ από την εποχή της πανδημίας. Αυτό που θεωρούνταν ζοφερά σενάρια κατά την έναρξη της σύγκρουσης, έχει γίνει γρήγορα πραγματικότητα, με το αργό πετρέλαιο τύπου Brent να εκτινάσσεται τη Δευτέρα στα σχεδόν 120 δολάρια το βαρέλι, από περίπου 72 δολάρια πριν ξεκινήσει ο πόλεμος με το Ιράν. Αν και το πετρέλαιο υποχώρησε κάτω από τα 100 δολάρια αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, δήλωσε ότι ο πόλεμος θα επιλυθεί «πολύ σύντομα» και ανέφερε ότι σχεδιάζει να άρει τις κυρώσεις που σχετίζονται με το πετρέλαιο, παραμένει ασαφές πώς θα λήξει η σύγκρουση και πόσο χρόνο θα χρειαστεί για να εξομαλυνθούν τα προβλήματα στον ενεργειακό εφοδιασμό. Αυτό έχει εισάγει νέα αβεβαιότητα στις προοπτικές της παγκόσμιας ανάπτυξης, η οποία αντιμετωπίζει μια σειρά από παράγοντες αναταραχής, από την Τεχνητή Νοημοσύνη και τους δασμούς έως το αυξανόμενο χρέος.
Νέο κύμα παγκόσμιου πληθωρισμού
Πέρα από το πετρέλαιο, το ουσιαστικό κλείσιμο του Στενού του Hormuz έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών του Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG), των λιπασμάτων, των καυσίμων αεροσκαφών και άλλων βασικών εμπορευμάτων, τροφοδοτώντας φόβους για ένα νέο κύμα παγκόσμιου πληθωρισμού, βραδύτερη ανάπτυξη και εφοδιαστικά προβλήματα, καθώς τα εργοστάσια αναγκάζονται να επιβραδύνουν την παραγωγή.
Πριν από τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, ο δείκτης πίεσης της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας της Παγκόσμιας Τράπεζας βρισκόταν ήδη στο υψηλότερο επίπεδο από την πανδημία. Μετά την αρχή στάση αναμονής, οι κυβερνήσεις εξετάζουν πλέον επιλογές που περιλαμβάνουν την απελευθέρωση πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα, πλαφόν στις τιμές για την ενίσχυση των νοικοκυριών, καθώς και επιδοτήσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις για την προστασία επιχειρήσεων και αγροτών.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι ο πρόεδρος της Νότιας Κορέας ζήτησε επιβολή πλαφόν στις τιμές των καυσίμων, η βρετανική κυβέρνηση πρότεινε στήριξη για τα νοικοκυριά, οι Φιλιππίνες μετέτρεψαν το ωράριο των κυβερνητικών υπηρεσιών σε τετραήμερη εβδομάδα εργασίας, ενώ Ινδοί αξιωματούχοι εξετάζουν αν είναι απαραίτητα μέτρα για την εξισορρόπηση του κόστους ενέργειας.
Βραχυπρόθεσμες λύσεις
«Όλα αυτά είναι πρόχειρες λύσεις (sticking plasters) που μπορούν να βοηθήσουν στην απορρόφηση ενός βαθμού του ενεργειακού σοκ βραχυπρόθεσμα, αλλά είναι απίθανο να κάνουν μεγάλη διαφορά μακροπρόθεσμα αν η σύγκρουση αποδειχθεί παρατεταμένη», δήλωσε ο Michael Brown, ανώτερος στρατηγικός αναλυτής ερευνών στην Pepperstone Group, με έδρα το Λονδίνο.
Ίσως η πιο σαφής ένδειξη του πόσο ανησυχούν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είναι ότι οι υπουργοί Οικονομικών της Ομάδας των Επτά (G7) συνεδρίασαν διαδικτυακά για να συζητήσουν την προοπτική μιας συντονισμένης απελευθέρωσης από τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου. Ανέφεραν ότι η ομάδα είναι έτοιμη «να λάβει τα απαραίτητα μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης της παγκόσμιας προσφοράς ενέργειας, όπως η απελευθέρωση αποθεμάτων».
Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Roland Lescure δήλωσε ότι η ομάδα «δεν έχει φτάσει ακόμη εκεί» όσον αφορά την πραγματική απελευθέρωση καυσίμων, αλλά πρόσθεσε ότι ο ίδιος και οι συνάδελφοί του παρακολουθούν την κατάσταση στενά σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Συντονισμένες απελευθερώσεις στρατηγικών αποθεμάτων έχουν πραγματοποιηθεί μόνο πέντε φορές στο παρελθόν, συμπεριλαμβανομένων δύο φορών ως απάντηση στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Ο Trump ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι ΗΠΑ θα παρέχουν εγγυήσεις ασφάλισης και ναυτικές συνοδείες σε πλοία που διασχίζουν τo Στενό του Hormuz. Το πρόγραμμα ασφάλισης, το οποίο διαχειρίζεται ο αμερικανικός οργανισμός US International Development Finance Corp., δημιουργεί ένα πρόγραμμα αντασφάλισης που προστατεύει από απώλειες έως περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια για τα πλοία που διέρχονται από το Στενό.
Η κυβέρνηση Trump χαλάρωσε επίσης τους περιορισμούς για την Ινδία όσον αφορά την αποδοχή ρωσικού πετρελαίου που μεταφέρεται μέσω θαλάσσης, το οποίο τελεί υπό αμερικανικές κυρώσεις μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent δήλωσε στο Fox Business ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να άρουν τις κυρώσεις για περαιτέρω προμήθειες ρωσικού πετρελαίου εάν χρειαστεί.
Οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι εκτός αν βρεθεί σύντομα διέξοδος από τη σύγκρουση, το φαινόμενο της μετάδοσης θα είναι σοβαρό. «Αν αυτό είναι οξύ αλλά βραχύβιο, πρόκειται κυρίως για ένα γεγονός πληθωρισμού και κλίματος εμπιστοσύνης», δήλωσε ο Douglas A. Rediker, διευθύνων εταίρος της εταιρείας πολιτικών συμβούλων International Capital Strategies στην Ουάσινγκτον. «Αν εξαπλωθεί μέσω της ναυτιλίας, της ασφάλισης, του φυσικού αερίου, των λιπασμάτων και των εμπορικών οδών, μετατρέπεται σε έναν πραγματικό κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού».
Ενώ οι μεγαλύτεροι παραγωγοί ενέργειας στον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Βραζιλίας και της Σαουδικής Αραβίας, θα είναι προστατευμένοι από το κύριο βάρος της εκτίναξης της τιμής του πετρελαίου, ο τελικός αντίκτυπος θα είναι καθολικός: Η ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί καθώς οι καταναλωτές και οι επιχειρήσεις θα σφίξουν το ζωνάρι εν μέσω υψηλότερων τιμών.
Αλλαγή στάσης από κεντρικές τράπεζες
Για τις κεντρικές τράπεζες, ο συνδυασμός αυξανόμενων τιμών και επιβράδυνσης της ανάπτυξης περιπλέκει τις προοπτικές της νομισματικής πολιτικής. Αν και οι αξιωματούχοι πιθανότατα θα αγνοήσουν την αρχική αύξηση των τιμών, όσο περισσότερο διαρκεί, τόσο πιθανότερο είναι να χρειαστεί να κάνουν στροφή από τις μειώσεις επιτοκίων στις αυξήσεις επιτοκίων.
Οι traders έχουν ήδη περιορίσει τα στοιχήματα για τον ρυθμό των μειώσεων επιτοκίων από τη Fed φέτος και έχουν παρουσιάσει διακυμάνσεις στα στοιχήματα για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Τράπεζα της Αγγλίας.
Εν τω μεταξύ, η δημοσιονομική ισχύς για την απορρόφηση του ενεργειακού πλήγματος έχει περιοριστεί από χρόνια διαχείρισης κρίσεων, που έχουν αφήσει τις κυβερνήσεις επιβαρυμένες με χρέη.
Ο παγκόσμιος δανεισμός διογκώθηκε στο ποσό-ρεκόρ των 348 τρισ. δολαρίων το 2025, σημειώνοντας την ταχύτερη ετήσια αύξηση από την πανδημία, καθώς οι κυβερνήσεις αύξησαν τον δανεισμό, σύμφωνα με έκθεση του Institute of International Finance. Τα αναπτυσσόμενα έθνη αντιμετωπίζουν ανάγκες αναχρηματοδότησης άνω των 9 τρισεκατομμυρίων δολαρίων φέτος, αυξάνοντας το διακύβευμα καθώς οι συνθήκες παγκόσμιας ρευστότητας παρουσιάζουν διακυμάνσεις.
Ο πόλεμος εγείρει νέους πιστωτικούς κινδύνους για τις αναδυόμενες αγορές, προειδοποίησε η Fitch Ratings, καθώς οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου διογκώνουν τους λογαριασμούς των επιδοτήσεων και των εισαγωγών, ενώ παράλληλα διαταράσσουν τις εισροές εμβασμάτων, τον τουρισμό και τις επενδυτικές ροές. Η Fitch χαρακτήρισε την Ινδία και τις Φιλιππίνες ως τις πιο εκτεθειμένες, με τις καθαρές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων να υπερβαίνουν το 3% του ΑΕΠ τους.
Τα σημάδια του Covid
Το ενεργειακό σοκ έρχεται σε μια στιγμή που η παγκόσμια οικονομία παλεύει ήδη με τον αντίκτυπο των διακυμάνσεων στους δασμούς των ΗΠΑ, οι οποίοι έχουν προκαλέσει αβεβαιότητα σε κατασκευαστές, λιανοπωλητές και άλλους εισαγωγείς. Τα εργοστάσια και τα νοικοκυριά παραμένουν σημαδεμένα από την κληρονομιά της πανδημίας και την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
«Σε συγκρίσιμα επεισόδια του παρελθόντος, όπως την άνοιξη του 2022, το διεθνές εμπορικό σύστημα επέτρεψε ευέλικτες απαντήσεις από τον ιδιωτικό τομέα στις διαταραχές του εμπορίου, γεγονός που περιόρισε τη ζημιά», δήλωσε ο Maurice Obstfeld, ανώτερος συνεργάτης στο Peterson Institute for International Economics και πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. «Δυστυχώς, οι επιθέσεις του Donald Trump στο παγκόσμιο εμπόριο κατά το περασμένο έτος, μαζί με τις απαντήσεις των χωρών, μπορεί να έχουν καταστήσει το σύστημα πιο εύθραυστο».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών